Centrum Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa Obywatelskiego
O Akademii
Akademia ArtMedia Podhale – Centrum Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa Obywatelskiego AKADEMIA ARTMEDIA PODHALE
Akademia ArtMedia Podhale – Centrum Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa Obywatelskiego jest autorskim programem edukacyjnym i dokumentacyjnym Fundacji Wspierania Kultury i Współpracy Międzynarodowej im. Haliny Rosa. Powstała jako przestrzeń praktycznej nauki dziennikarstwa, dokumentacji dziedzictwa, pracy ze źródłami oraz profesjonalnego tworzenia i zabezpieczania materiałów, które mogą służyć kolejnym pokoleniom.
Akademia nie ogranicza się do nauki tworzenia artykułów czy przeprowadzania wywiadów. Jej zadaniem jest przygotowywanie reporterów i dokumentalistów, którzy potrafią przeprowadzić cały proces dokumentacyjny: od researchu i identyfikacji źródeł, poprzez rozmowę ze świadkiem historii lub bohaterem dokumentacji, gromadzenie fotografii, dokumentów i materiałów archiwalnych, aż po ich opisanie, uporządkowanie, zabezpieczenie, autoryzację, archiwizację oraz przygotowanie do publikacji.
Szczególne miejsce w działalności Akademii zajmuje dokumentowanie dziedzictwa kulturowego, społecznego i przemysłowego, historii ludzi, organizacji, miejsc, tradycji, rzemiosła oraz przedsięwzięć, które współtworzą pamięć lokalnych społeczności. Punktem wyjścia jest człowiek i jego historia, ale rezultatem pracy ma być trwały i uporządkowany zasób dokumentacyjny.
Nauka poprzez rzeczywistą pracę
Podstawą Akademii jest zasada learning by doing – nauki poprzez działanie. Uczestnicy nie pracują wyłącznie na ćwiczeniach teoretycznych. Pod opieką mentorów realizują rzeczywiste procesy dokumentacyjne, ucząc się odpowiedzialności za źródło, słowo, fotografię, dokument oraz pamięć drugiego człowieka.
Każdy uczestnik stopniowo uczy się m.in. prowadzenia researchu, budowania chronologii, przygotowywania i prowadzenia pogłębionych wywiadów, dokumentowania historii mówionej, pracy z fotografiami i dokumentami, weryfikowania informacji, tworzenia transkrypcji, opisywania źródeł, prowadzenia rejestrów materiałów, zarządzania wersjami dokumentów, przygotowywania materiału do autoryzacji oraz tworzenia finalnej publikacji i uporządkowanego archiwum.
Ważnym elementem pracy jest czteroczęściowy model wywiadu dokumentacyjnego, prowadzący od poznania człowieka i jego korzeni, poprzez jego drogę i dzieło, aż do analizy pozostawionego dziedzictwa, wpływu oraz przesłania dla przyszłych pokoleń.
HRDMS – od materiału do dziedzictwa
Metodycznym zapleczem rozwijanym w Akademii jest autorski HRDMS – Heritage Research Documentation Management System – Halina Rosa Method.
Proces HRDMS opiera się na sześciu kolejnych etapach:
Gromadź → Porządkuj i analizuj → Chroń i zachowuj → Udostępniaj i inspiruj → Twórz wartość i wpływ → Buduj dziedzictwo dla przyszłych pokoleń.
Oznacza to, że samo zgromadzenie dokumentów, fotografii czy nagranie wywiadu nie kończy procesu. Materiał należy następnie uporządkować i przeanalizować, określić jego pochodzenie i status, zabezpieczyć, powiązać ze źródłami, przygotować do odpowiedzialnego wykorzystania, a następnie – jeśli pozwalają na to prawa i charakter materiału – przekształcić w wiedzę dostępną poprzez artykuł, biografię, publikację, wystawę, materiał edukacyjny lub inne formy upowszechniania dziedzictwa.
W ten sposób uczestnik uczy się rozumieć różnicę pomiędzy zebraniem materiałów a stworzeniem profesjonalnej dokumentacji i archiwum.
Program Rozwoju Reporterów i Dokumentalistów
Jednym z głównych filarów Akademii jest Program Rozwoju Reporterów i Dokumentalistów, oparty na indywidualnym mentoringu i rzeczywistej pracy projektowej.
Każdy uczestnik może rozwijać własną ścieżkę, pracując nad konkretnym bohaterem, historią, wydarzeniem lub zagadnieniem. Proces może obejmować research, wywiady, fotografie, dokumenty źródłowe, nagrania, korespondencję, transkrypcje, materiały prasowe, bibliografię, rejestr źródeł i praw, kolejne wersje redakcyjne oraz finalny rezultat dokumentacyjny.
Dzięki temu efektem kształcenia nie jest wyłącznie zdobycie wiedzy. Po każdym prawidłowo przeprowadzonym procesie pozostaje konkretny rezultat: udokumentowana historia człowieka lub zjawiska, uporządkowany materiał źródłowy, archiwum oraz materiał mogący stać się podstawą publikacji.
„Ludzie, którzy zbudowali markę Podhala”
Jednym z kluczowych przedsięwzięć realizowanych w ramach Akademii jest długofalowy projekt dokumentacyjny i wydawniczy „Ludzie, którzy zbudowali markę Podhala”.
Jego celem jest dokumentowanie historii osób, które poprzez swoją pracę, talent, wiedzę, działalność społeczną, kulturalną, artystyczną, naukową, rzemieślniczą, przedsiębiorczą lub publiczną współtworzyły i nadal współtworzą dziedzictwo oraz rozpoznawalność Podhala.
Projekt jest jednocześnie praktycznym laboratorium Akademii. Uczestnicy uczą się na rzeczywistych historiach, a wykonana przez nich praca – po odpowiednim opracowaniu i zabezpieczeniu – może wzbogacać tworzone archiwum oraz stanowić podstawę przyszłych publikacji, biografii, materiałów internetowych i edukacyjnych.
Wiedza, która pozostaje
Akademia ArtMedia Podhale rozwija również własne zaplecze metodyczne i wydawnicze. Doświadczenia zdobywane podczas rzeczywistych procesów dokumentacyjnych są analizowane i wykorzystywane w pracy nad Podręcznikiem Akademii ArtMedia Podhale, rozwijanym przy współpracy z ekspertami i Radą Programową Akademii.
Dzięki temu praktyka staje się podstawą dalszej edukacji: rzeczywiste przypadki pozwalają uczyć kolejnych uczestników, jak prowadzić research, jak rozmawiać z człowiekiem, jak oceniać źródła, jak tworzyć dokumentację, jak zabezpieczać materiał oraz jak przekształcać go w odpowiedzialnie opracowane dziedzictwo.
Akademia ArtMedia Podhale nie uczy jedynie, jak opowiedzieć historię. Uczy, jak ją odnaleźć, udokumentować, zweryfikować, uporządkować, zabezpieczyć i przekazać dalej – tak, aby mogła pozostać dla przyszłych pokoleń.
Ta ostatnia fraza jest moim zdaniem bardzo dobra jako główne zdanie definiujące Akademię. W obecnym kształcie dużo lepiej pokazuje też, dlaczego prowadzicie teczki dokumentacyjne, rejestry źródeł, fotografie, wywiady, autoryzacje i archiwa — to nie jest dodatkowa biurokracja, tylko część samej metody kształcenia.

